Yaxın Şərqdəki müharibə səbəbindən enerji böhranı. Azərbaycan bundan fayda əldə edə bilərmi?

0
ABŞ-ın İranla müharibəsinin, ilkin hesablamalara zidd olaraq, üç gün əvəzinə artıq bir aydan çox davam etməsi Yaxın Şərqdə vəziyyətin destabilizasiyasına və Tehranın Hörmüz boğazını blokadaya almasına səbəb olub. Bunun nəticəsində yaranan enerji böhranı dərhal bütün dünya ölkələrinə güclü zərbə vurdu.Neft qiymətləri kəskin şəkildə yüksəldi. Məsələn, Brent markasının dəyəri münaqişənin başlanğıcından bəri 60 % artaraq barel üçün 100-120 dollardan yuxarı pik səviyyələrə çatıb, Yaxın Şərq markası Oman Crude isə 150 dollara qədər qalxıb.Beynəlxalq Valyuta Fondunun analitikləri proqnozlaşdırırlar ki, enerji daşıyıcılarının yüksək qiymətləri dünya ÜDM-nin artımını ləngidə və inflyasiyanı gücləndirə bilər, xüsusilə idxalçı ölkələrdə.Dünya ictimaiyyəti böhranın nəticələrini minimuma endirmək üçün dərhal tədbirlər görməyə başladı. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin üzv ölkələri, o cümlədən ABŞ, Yaponiya və Avropa İttifaqı ölkələri öz strateji neft ehtiyatlarından koordinasiyalı şəkildə neft buraxılışına başladılar. Bu, karbohidrogen çatışmazlığını müvəqqəti kompensasiya etməyə kömək edir.Bir çox ölkələrdə hökumətlər qənaət rejiminə keçiblər, mülki nəqliyyat üçün yanacaq satışını məhdudlaşdırırlar.Cari vəziyyətdə gözlənilməz, lakin məntiqli addımlardan biri ABŞ-ın Rusiyaya neft satışına qoyulan sanksiyaları müvəqqəti ləğv etməsi oldu. Amerikalıların fikrincə, dünyanın ən böyük karbohidrogen tədarükçülərindən biri olan Moskvaya neft ixracına icazə verilməsi dünya enerji bazarının sabitləşməsinə kömək etməlidir.Bu kontekstdə maraqlı məqam odur ki, amerikalılar və avropalılar fərqli istiqamətlərdə hərəkət edirlər.ABŞ-ın Rusiyanın kölgə flotu əleyhinə sanksiyaların dayandırılması 12 aprelə qədər davam etsə də, OES ölkələri – Birləşmiş Ekspedisiya Qüvvələri (Böyük Britaniya, Niderland, Şimali Avropa və Baltikyanı ölkələr) 26 martda Helsinkidə keçirilən sammitdə Rusiyanın kölgə flotu əleyhinə mübarizəni gücləndirmək qərarına gəliblər.Bu halda biz qlobal oyunçuların dünya miqyaslı problemi həll etmək məsələsində koordinasiyasının olmamasına şahid oluruq.Bütün dünyaya təhlükə yarandığı bir vaxtda birləşmək və ümumi problemi həll etmək zəruridir. Ola bilsin ki, ABŞ öz tərəfdaşları ilə ortaq dil tapa biləcək.Enerji böhranından zərər çəkməyəcək ölkələrdən biri də Azərbaycandır. Neft qiymətlərinin stabil artımı, həmçinin tədarük zəncirinin pozulması nəticəsində karbohidrogenlərin çatışmazlığı Azərbaycan neftinin idxalçı dairəsini genişləndirmək üçün böyük imkanlar yaradır.
0